piątek, 14 wrzesień 2018 22:30

Materiały do fotometrii lustrzankowej (DSLR) w języku polskim

Napisał

W ostatnich latach przyczyniłem się do opublikowania sporego zakresu materiału w języku polskim na temat fotometrii lustrzankowej. Postanowiłem to zebrać w jednym miejscu na portalu Proxima.

 

Zachęcam do lektury i wejścia w świat fotometrii DSLR, która nie wymaga wielkich nakładów finansowych. Może nawet odpowiedni sprzęt już jest w posiadaniu osoby zainteresowanej ? Wystarczy aparat cyfrowy (nawet stara lustrzanka cyfrowa np. sprzed 10 lat!), który zapisuje zdjęcia w formacie negatywu cyfrowego (RAW) z obiektywem o ogniskowej >= 50 mm, statyw z głowicą fotograficzną i  wężyk spustowy.

 

1. Polska wersja podręcznika AAVSO do fotometrii lustrzankowej (DSLR)

We wrześniu 2017 roku pod patronatem Proximy wspólnie z Ewą Stokłosą przetłumaczyłem na język polski najnowszą wersję 1.4 podręcznika AAVSO do fotometrii lustrzankowej (DSLR). Jest to prawdziwe kompendium wiedzy na temat tej techniki obserwacyjnej. Można pobrać z portalu AAVSO pod następującym odnośnikiem:

 

2. Artykuły o fotometrii lustrzankowej w Uranii

W Uranii nr 5/2017 znajduje się artykuł pt. „Fotometria lustrzankowa” o podstawach tej techniki obserwacyjnej:

Znacznie rozszerzoną wersje tego artykułu można znaleźć w pkt.3 niniejszej informacji.

W październikowej Uranii nr 5/2018 planowane jest opublikowanie artykułu pt. „Czas na potrójne listopadowe zaćmienie b Persei” - jak rozpocząć fotometrię lustrzankową na przykładzie obserwacji zaćmienia około 20 listopada 2018 r. w potrójnym systemie b Persei (jest to skrócona wersja artykułu z Proximy nr 31 omówionego w pkt. 4. niniejszej informacji):

 

3. Uzupełnienie podręcznika do fotometrii lustrzankowej

Na portalu Proxima dostępny jest PDF z 2017 r. pt. „Wprowadzenie do fotometrii lustrzankowej”:

Warto się z nim zapoznać, ponieważ w szczególności w rozdziale 4 zawiera streszczenie procedury opracowania negatywów cyfrowych do celów fotometrycznych za pomocą IRIS-a autorstwa Marka Blackforda, której wersja w języku angielskim dostępna jest w materiałach dodatkowych do fotometrii lustrzankowej AAVSO:

 

4. Fotometrię lustrzankową czas zacząć od obserwacji b Persei

Na początek przygody z fotometrią lustrzankową polecam fotometrię DSLR potrójnego układu zaćmieniowego b Persei (nie mylić z beta Persei) ze szczególnym uwzględnieniem obserwacji zaćmień. Proxima nr 31 (2/2018) zawiera szczegółowy artykuł na ten temat, wraz z rzeczywistym materiałem ćwiczebnym. Osoby zainteresowane mogą przećwiczyć procedurę przetwarzania zdjęć b Persei, korzystając z zestawu udostępnionego na portalu Proxima pod odnośnikiem:

Jest to archiwum („ZIP”) o wielkości ~100 MB zawierające 5 zdjęć nieba okolicy b Persei oraz 5 klatek kalibracyjnych z prądem ciemnym i 5 – z płaskim polem. Zdjęcia zostały wykonane podczas zaćmienia w lutym 2018 r. moją lustrzanką cyfrową Canon 400D w formacie negatywu cyfrowego (RAW).

W kolejnym kroku należy wykonać automatyczną fotometrię aperturową b Persei (za pomocą darmowego programu IRIS) i uzyskać standaryzowaną fotometrię w barwie „lustrzankowej” TG za pomocą arkusza kalkulacyjnego (arkusz w formacie Excela, ale używany/testowany w Libre Office Calc). Wspomniany arkusz kalkulacyjny przygotowuje dane do raportowania do AAVSO i polskiej bazy obserwacji gwiazd zmiennych.

Wyżej wymieniony arkusz kalkulacyjny do opracowania wyników automatycznej fotometrii za pomocą Irisa jest dostępny pod odnośnikiem:

 

5. Proxima jako źródło materiałów o fotometrii lustrzankowej

Proxima od zawsze wspierała obserwacje fotometryczne ciał niebieskich wykonane technikami cyfrowymi. W szczególności pojawiały się na jej łamach publikacje na temat fotometrii lustrzankowej mojego autorstwa – zarówno z wynikami obserwacji DSLR, jak i zachęcające do ich wykonywania:

  • Proxima nr 11 – obserwacje zaćmienia AZ Cas,
  • Proxima nr 12 – obserwacje komety C/2011 L4 (PanSTARRS),
  • Proxima nr 13 – obserwacje wybuchu wzorcowego układu kataklizmicznego SS Cygni,
  • Proxima nr 17 – kampania obserwacyjna latem 2014 r. zaćmienia EE Cephei,
  • Proxima nr 19 – obserwacje zaćmienia alfa Comae Berenices,
  • Proxima nr 21 – obserwacje zaćmień potrójnego układu b Persei w lutym 2013 i styczniu 2015 r.
  • Proxima nr 29 – obserwacje Rubinowej Gwiazdy (CE Tauri),
  • Proxima nr 31 – obserwacje wszystkich dotychczasowych zaćmień potrójnego układu b Persei,

 

6. Materiały o fotometrii lustrzankowej na polskich forach astronomicznych

Obserwacje zaćmienia w listopadzie 2011 r. w układzie dzeta Aurigae

Obserwacje w październiku-listopadzie 2012 r. eta Geminorum (pulsujący półregularnie czerwony olbrzym w zaćmieniu):

Obserwacje zaćmień b Persei od 2013 roku:

Obserwacje zaćmienia w 2012-2013 r. w układzie podwójnym AZ Cassiopeiae:

Kampania obserwacyjna latem 2014 r. zaćmienia EE Cephei (kameleona wśród układów zaćmieniowych):

Obserwacje „chybionego” zaćmienia alfa Comae Berenices w styczniu 2015 r.

Obserwacje Rubinowej Gwiazdy (CE Tau):

Obserwacje wybuchu nowej karłowatej V392 Persei w 2018 roku:

 

7. Prezentacje o fotometrii lustrzankowej

Prezentacja PTMA Szczecin w 2014 r.:

Seminarium „Gwiazdy zmienne” w Malborku w 2015 r. - prezentacja pt. „Wykorzystanie cyfrowych aparatów fotograficznych do fotometrii gwiazd zmiennych”:

 

Życzę miłej lektury i pogodnego nieba.

Ryszard Biernikowicz (BRIA).

 

 

Czytany 284 razy Ostatnio zmieniany sobota, 15 wrzesień 2018 01:24

Skomentuj

kalkulatory

baner GCVSbaza ptma baner pod

Warto przeczytać

"Historia obserwacji gwiazd zmiennych"
Biuletyn nr 26 (4/2016)

"Obserwacje pochodni fotosferycznych
w świetle białym – morfologia
oraz pomiar nasilenia"
Biuletyn nr 22 (4/2015)

"Klasyfikacja grup plam słonecznych
wg McIntosha"
Biuletyn nr 21 (3/2015)

"Grupy, plamy, cienie i półcienie"
Biuletyn nr 20 (2/2015)

"Podstawowe indeksy aktywności słonecznej. Liczba Wolfa (R) oraz Classification Values (CV)"
Biuletyn nr 19 (1/2015)

"Utrata masy – jej wpływ na ewolucję i los bardzo masywnych gwiazd"
Biuletyn nr 18,19,20 (4/2014-2/2015)

"Amatorska próba stworzenia modelu wybuchów supernowych na podstawie własnych obserwacji astronomicznych"
Biuletyn nr 12 (2/2013)

"Klasyfikacja i nazewnictwo protuberancji"
Biuletyn nr 11 (1/2013)

"Amatorska fotometria CCD w praktyce
+ egzoplanety metodą tranzytową"
Biuletyn nr 8 (2/2012)

"O długości ekspozycji i ilości zdjęć 
w astrofotografii słów kilka"
Biuletyn nr 7 (1/2012)

"Krótki przepis na rozpoczęcie znajomości
z amatorską fotometrią gwiazd zmiennych"
Biuletyn nr 7 (1/2012)

"Jak zabrać się za fotometrię CCD
gwiazd zmiennych"
Biuletyn nr 6 (4/2011)

"Wyznaczanie współrzędnych heliograficznych plam słonecznych"
Biuletyn nr 4 (2/2011)